Рус шеъриятининг исёнкор ва ғамгин юлдузи Михаил Лермонтов қисқа, аммо чақмоқдек ёрқин умр кўрди. 1814 йилда туғилган шоирнинг болалиги ёлғизликда ўтди: у онасидан эрта етим қолди ва қаттиққўл бувисининг тарбиясида ўсди. Унинг қалбида доимий бир исён ва эркинликка интилиш бор эди. Лермонтовнинг адабиёт оламида чинакамига танилиши буюк шоир Пушкиннинг ўлимига бағишлаб ёзилган «Шоирнинг ўлими» шеъри билан боғлиқ. Бу ўткир ва жасоратли асари учун у Кавказга сургун қилинди. Аммо айнан шу жазо унинг ижодида янги саҳифа очди; Кавказнинг улуғвор тоғлари, шафқатсиз жанглари ва мағрур халқлари ёш шоирнинг асосий илҳом манбаига айланди. Унинг энг машҳур насрий асари «Замонамиз қаҳрамони» романи ҳисобланади. Бу китобда ҳаётдан зериккан, ўзининг ва ўзгаларнинг тақдири билан ўйнашадиган, ақлли, аммо жамиятда ўз ўрнини топа олмаган Григорий Печорин образи яратилган. Лермонтов ўз қаҳрамони орқали бутун бир авлоднинг руҳий тушкунлигини кўрсатиб бера олди. Шоирнинг ўз тақдири ҳам қаҳрамонлариникидек фожиали якун топди. 1841 йилда, бор-йўғи 26 ёшида у Пятигорск шаҳрида ўзининг эски таниши Мартинов билан бўлган дуэльда ҳалок бўлди. У қисқа умри давомида шунчалик чуқур ва мукаммал асарлар яратишга улгурдики, кўпчилик адабиётшунослар агар у кўпроқ яшаганда нималар ёзишини тасаввур ҳам қила олмайдилар.
