• 14.10.2026

Kitob — insoniyatning eng uzoq yaşagan ixtirosi

Kitob beş yuz yildan ortiq vaqt davomida şaklini deyarli özgartirmay saqlab qolgan kam sonli ixtirolardan biridir. Radio, televizor, internet paydo böldi — lekin an’anaviy qoğoz kitob öz öquvçisini yöqotmadi.

Kitob nega hamon kerak?

Ekrandagi matn tez öqiladi, tez unutiladi. Qoğoz kitob esa öquvçini sekinlaştiradi: sahifani varaqlaş, çetiga belgi qöyiş, javonga qaytarib qöyiş — bularning barçasi öqilgan narsani xotirada mustahkamlaydi. Şuning uçun dunyoning yetakçi naşriyotlari elektron kitob va audiokitob çiqariş bilan birga bosma naşrlardan ham voz keçmagan.

Dunyo tajribasi

Ğarbda kitob madaniyati kuçli kutubxona tarmoği, maktabdan boşlanadigan öqiş dasturlari va yirik kitob körgazmalariga tayanadi. Frankfurt kitob yarmarkasi har yili butun dunyo naşriyotlarini bir joyga töplaydi: u yerda kitoblar emas, köproq tarjima va naşr huquqlari savdosi böladi. Yaponiyada esa çöntakka siğadigan arzon “bunko” formatidagi kitoblar metroda öqiş madaniyatini şakllantirgan.

Bizning an’anamiz

Özbek xalqining kitobga hurmati qadimdan ma’lum. Samarqand qoğozi Örta asrlarda butun Şarqda maşhur bölgan, Movarounnahr kutubxonalari esa olimlar va xattotlarni öziga tortgan. Bugungi naşriyotlarning vazifasi — şu an’anani zamonaviy sifat bilan davom ettiriş: puxta tahrir qilingan matn, çiroyli dizayn va qölga olişga yoqimli kitob.

Yaxşi kitob — muallif, muharrir, rassom va bosmaxonaning birgalikdagi mehnati mahsuli.