Шарқ тарихида бир қўлида қилич, иккинчи қўлида қалам тутган ҳолда буюк империя ва ўлмас асарлар ярата олган зот — Заҳириддин Муҳаммад Бобурдир. 1483 йилда Андижонда туғилган бу темурий шаҳзода тақдирнинг аёвсиз синовларига жуда эрта дуч келди; 12 ёшида тахтга ўтириб, тинимсиз жанглар, хиёнатлар ва тахт талашишлар ичида қолди. Ота юрти Фарғона ва орзуси бўлган Самарқанд учун курашларда мағлуб бўлгач, у киндик қони тўкилган тупроқни тарк этишга мажбур бўлди. Аммо бу чекиниш буюк юксалишнинг бошланиши эди: у аввал Қобулни, сўнгра Ҳиндистонни забт этиб, уч аср давом этган қудратли Бобурийлар империясига асос солди. Лекин Бобурнинг инсоният олдидаги энг катта хизмати унинг тож-тахти эмас, балки «Бобурнома» асаридир. Бу китоб жаҳон адабиётидаги биринчи ҳаққоний мемуар (хотира) ҳисобланади. Унда Бобур ўзини шунчаки ҳукмдор сифатида эмас, балки оддий инсон сифатида — қувончлари, қайғулари, хатолари ва ҳатто ожизликларини ҳам яширмасдан тасвирлаган. У Ҳиндистоннинг жазирамасида, олмос ва ёқутлар ичида яшаса-да, Андижоннинг қовунларини ва серқин ҳавоси соғиниб, изтироб чеккан. Унинг «Толе йўқки жонимга балолиғ бўлди» дея бошланувчи ғазаллари, гарчи у буюк император бўлса-да, қалбида ҳамиша Ватандан айро тушган ғариб инсон яшаганини кўрсатади. 1530 йилда Аграда вафот этган Бобур, ўз васиятига кўра, кейинчалик Қобулга, ўзи севган боғга олиб келиб дафн этилган.
