img

Nikolay Gogol

Rus adabiyotining eng sirli va jumboqli siymolaridan biri Nikolay Vasilyeviç Gogol 1809-yilda Ukrainaning sölim Soroçinsi qişloğida dunyoga kelgan. Uning ijodi ikki buyuk madaniyat — ukrain va rus xalqlari an’analarining ajoyib qorişmasidir. Yoş Nikolay Peterburgga kelganida dastlab omadsizlikka uçradi: u aktyor bölişni orzu qilgan edi, ammo teatr uni qabul qilmadi. Biroq u tuşkunlikka tuşmay, öz vatani haqidagi afsona va rivoyatlarni qoğozga tuşira boşladi. Natijada "Dikanka qişloği yaqinidagi oqşomlar" asari dunyoga keldi. Bu kitobdagi jodugarlar, şaytonlar va quvnoq qişloq yoşlari tasviri şu qadar jonli ediki, butun Peterburg bu yoş yozuvçi haqida gapira boşladi. Gogolning eng katta quroli uning ötkir kulgisi edi. Uning maşhur "Revizor" komediyasi Rossiyadagi poraxörlik va mansabparastlikni ayovsiz foş etdi. Pyesa sahnaga qöyilganda imperator Nikolay I şaxsan özi tomoşaga kelib, yakunda: "Hamma öz nasibasini oldi, eng köpi esa menga tegdi", — deb tan olgan ekan. Gogol şunçaki kuldirmasdi, u "köz yoşlar orqali kulgi" san’atini yaratgandi. Uning "Şinel" (Paltoc) qissasidagi kiçkina odam — Akakiy Akakiyeviçning fojiasi keyinçalik butun rus adabiyotida insonparvarlik ğoyasining asosiga aylandi. Maşhur yozuvçi Dostoyevskiy bejizga: "Biz hammamiz Gogolning 'Şinel'idan çiqqanmiz", — demagan. Yozuvçi hayotining sönggi yillari juda fojiali keçdi. U özining boş asari — "Ölik jonlar" dostonining ikkinçi qismini yozişga köp yillar sarfladi, ammo ruhiy tuşkunlik va özidan qoniqmaslik hissi uni yengib qöydi. Ölimidan bir neça kun oldin, tunda u öz qölyozmalarini olovga taşlab yubordi. Bu adabiyot tarixidagi eng katta yöqotişlardan biri hisoblanadi. 1852-yilda, 42 yoşida vafot etgan Gogol özidan boy meros va yeçilmagan sirlarni qoldirib ketdi. Uning asarlari hamon kitobxonlarni ham kuldirib, ham çuqur öyga toldirib kelmoqda.

Muallifning kitoblari

Barchasini ko‘rish